KAFKAS DERNEKLERİNİN GÜÇBİRLİĞİ YAPMA ÇABALARI
VE KAFKAS DERNEKLERİ FEDERASYONU’NUN KURULUŞU
KAF-DER KURULUŞ SÜRECİ
Türkiye'de Kafkas Derneklerini merkezi bir örgütte toplama çalışmalarına 1975 yılında Ankara'da yapılan bir toplantıyla başlanıldı. Takiben İstanbul, Kayseri, Antalya ve tekrar Ankara toplantılarıyla devam edildi.
5 Kasım 1977 tarihinde yapılan toplantıda, o tarihteki yasanın Federasyonlaşmaya elverişli olması nedeniyle önemli bir adım atılma aşamasındayken toplantı sonrası otobüs durağında beklenirken bilinmeyen kişilerce Çerkes gençlerinin taranması sonucunda Tsey Mahmut ÖZDEN hayatını kaybetti ve böylece çok önemli bir çalışma yarıda kaldı. Ardından 12 Eylül dönemi yaşandı. 1980'li yılların ikinci yarısından itibaren dernekler yeniden açıldılar ve 1977'de yarıda kalan toplantılara 90'lı yılların hemen başında yeniden başlandı.
BİRİNCİ TOPLANTI:
Kafkas Derneklerinin birleştirilmesi ile ilgili , 12 eylül sonrası ilk toplantı 26 Mayıs 1990 tarihinde Ankara Kuzey Kafkasya Kültür Derneği'nde gerçekleştirildi. KUZEY KAFKASYA KÜLTÜR DERNEKLERİ KÜLTÜREL DANIŞMA ve DAYANIŞMA TOPLANTISI adı altında yapılan toplantıya Ankara, Bursa, Düzce, Çorum,İstanbul, Kayseri, Konya, Mersin, Sivas ve Samsun dernekleri katıldılar.
Toplantı sonucunda yayınlanan sonuç bildirgesinde yer alan önemli hususlar şunlardır:
- Türkiye'deki Çerkes nüfusu, dünyadaki toplam Çerkes nüfusu içinde önemli bir yer tutmaktadır. Bu nedenle K. K. K. Derneklerinin sorumlulukları büyüktür.
- Asimilasyon çok yüksektir. 50 sene sonra arşivlenmek için bile olsa kültürel değerlerimiz bulunamayacaktır. Bu nedenle, kuşağımız çok önemli bir sorumluluğu taşımaktadır.
- Dünya'da ve Kuzey Kafkasya'da çok önemli gelişmeler yaşanmaktadır. Bu gelişmeler izlenmeli, ortak tavır koyabileceğimiz, daha aktif olabileceğimiz bir yapı oluşturulmalıdır. Bu yapı sayesinde gelişmelere paralel olarak hazırlıklı olmalıyız.
- Dernekler arası koordinasyonu sağlayacak bir yapı modeli öncelikle belirlenmeli ve gereği yapılmalıdır.
.
ÜÇÜNCÜ TOPLANTI - KAF-KUR KURULUYOR:
16 Şubat 1991 tarihinde Düzce'de, 14 Dernek temsilcisinin katılımıyla yapılan üçüncü toplantıda Teknik Komitenin hazırlamış olduğu taslak statü tartışılmış ve oylanarak benimsenmiş ve Bandırma'dan Nejdet HATAM, Bursa'dan Şamil JANE, İstanbul Bağlarbaşı'dan Yusuf TAYMAZ, Ankara'dan Süleyman YANÇATAROL, Antalya'dan Mehmet UZUN'dan oluşan beş kişilik ilk KAF-KUR YÜRÜTME KOMİTESİ seçilmiştir.
Belirsiz bir süreyle ve geçici olarak oluşturulan KAF-KUR statüsünün göze çarpan KURULUŞ AMAÇLARI şöyleydi:
- Oluşturulacak merkezi yapılanmaya hazırlık yapmak,
- Toplumumuzun dil, kültür ve toplumsal yapısı ile ilgili araştırma ve etkinlikler düzenlemek,
- Kamuoyunda etkili olmak, toplumumuzla ilgili görüş oluşturmak,
- Gerektiğinde derneklerimiz adına temsil görevini üstlenmek.
(Üçüncü toplantıdan hemen sonra kuruluş çalışmaları başlayan D.Ç.B'ye delege belirlenmesi ve götürülmesi, Türkiye Dernekleri adına KAF-KUR tarafından işte bu yetkiye istinaden organize edilmiştir. Zaman zaman Kaf-Der'in yetkisiz ve bireysel girişimi ile D.Ç.B. kongresine katıldığına ilişkin yazılar ve söylemlere rastlanmaktadır ki, bunlar gerçekleri yansıtmamaktadır..)
BEŞİNCİ TOPLANTI:
Dernekler arası toplantıların beşincisi; Kaf-Kur öncülüğünde İstanbul Kafkas-Abhaz Derneği salonunda ve ilk kez 26 derneğin ( Adana, Ankara,Antalya, Balıkesir, Bandırma, Biga, Bursa, Düzce, Eskişehir, Gebze, İstanbul Bağlarbaşı, İzmir, Kayseri, Kütahya, Reyhanlı, Sakarya, Samsun, Sivas, Tokat, Turhal, Uzuntarla, Yalova, İnegöl, İstanbul Abhaz Dernekleri ve Şamil Vakfı) 49 temsilcisi ve 35 de gözlemcinin katılımı ile 18-19 Ocak 1992 tarihlerinde yapılmıştır.
Kaf-Kur yetkili komitesince yapılan açıklamalarda daha ziyade Dünya'daki, Kafkasya'daki ve Türkiye'deki gelişmeler özetlenmiş, Kaf-Kur'un organize ettiği etkinlikler, Abhazya'daki tehlikeli gelişmeler ve bir an önce merkezi bir yapı için izlenecek yol uzun uzun tartışılmış ve sonuçta;
- Derneklerimizin etkili olabilmesi açısından bir an önce tüzel kişiliği olan merkezi bir yapının oluşturulması kararı alınmıştır.
- Bu toplantıda Abhazya ile ilgili ortak bir deklarasyon kabul edilip neşredilmiştir
Tarihi önemi olan bu toplantı sonucunda yayınlanan sonuç bildirisi şöyledir:
"Dünyadaki gelişmeler önümüze tarihi bir fırsat çıkarmıştır. Bu gelişim sürecini çok iyi değerlendirerek insanlarımız adına en iyi sonuçlara ulaşmak zorundayız. Büyük bir hızla ortaya çıkan gelişmelerin yaşandığı günümüz Türkiye'sindeki tüm Kuzey Kafkasyalılar (Çerkesler) olarak örgütlülüğümüzü hızla artırmak ve geliştirmek zorundayız. Bunun için yerel örgütlerimiz olan derneklerimize büyük görevler düşmektedir.
Kısaca Kaf-Kur olarak adlandırdığımız Koordinasyon Kurulu, kuruluşu ve statüsü itibariyle ihtiyacımıza cevap vermekten oldukça uzaktır. Kaf-Kur çok ivedi olarak çalışma çerçevesini ve yetkilerini somutlaştırmalı, bir yandan da mümkün olan en kısa zamanda derneklerimizi bünyesinde birleştirebilecek merkezi bir yapı oluşturmaya, bir yandan da bunu gerçekleştirinceye kadar, merkezi bir yapının işlevlerini görmeye çalışmalıdır.
Günümüzde Anayurt Kuzey Kafkasya'da yaşanan değişim ve gelişmeler, yeni bir çok sorunu da beraberinde getirmektedir. Bu sorunlara, diğer muhaceret ülkelerinde olduğu gibi, Türkiye'deki Çerkeslerin de ilgisiz kalması düşünülemez. Dolayısıyla dünya genelindeki Çerkes ulusal sorununa Türkiye Çerkesleri olarak bizler de çözümler düşünmeli ve önermeliyiz."
ALTINCI TOPLANTI :
Yeni kurulacak merkezi örgütün kuruluş kararının rahmetli Mahmut Özden'in hatırasına binaen Balıkesir'de yapılması kararlaştırılmışsa da 14 Ağustos 1992 tarihinde Gürcüstan'ın Abhazya'yı işgali nedeniyle bu toplantı yapılamamıştır. Onun yerine İstanbul Kafkas-Abhaz Derneği salonunda 22 Ağustos 1992'de 28 derneğin çok kalabalık sayıda gözlemcinin katılımı ile toplanılmış ve Abhaz Dayanışma Komitesi oluşturulmuş ve yetkiler verilmiştir.
KAF-DER (KAFKAS DERNEĞİ) KURULUYOR
Tüzel kişiliğe sahip ve tüm kesimleri kucaklayacak merkezi örgütlenmenin hayata geçirilebilmesini teminen Kaf-Kur yönetimi 10-11 Ekim 1992 tarihlerinde Ankara’da bir toplantı yapılmasını kararlaştırıp gerekli tebligatları yaptı.. 41 Dernek ve Vakıf çağırılı olmakla beraber toplantıya 23 derneğin temsilcileri katıldı.
Bu toplantıda ;
- Merkezi Ankara'da olmak üzere KAFKAS DERNEĞİ (KAF-DER)’in kurulmasına karar verildi. Ve bu tarihi karar tüm katılımcılarca ayakta alkışlandı.
- Hazırlanmış olan tüzük madde madde görüşülerek kabul edildi.
- Ankara'da 21-22 Kasım 1992 tarihinde KURUCULAR KURULU toplantıya çağırıldı.
Kurucular toplantısının yapılacağı günlere yakın günlerde tüzük hükümleri ve tüzük konusunda tabanın yeterince bilgilendirilemediği gibi gerekçelerle bir çok telgraf teatisi oldu.
Kaf-Kur toplantıyı iptale yetkili olmadığını bir tebliğle duyurdu ve sonuçta toplanan Kurucular Kurulu'nun çalışmasında kararlı tavır koyan dernekler yanında erteleme isteyen dernekler de olmuşsa da süreç içerisinde kuruluşun tamamlanması doğrultusunda karar alındı. Ayrıca yeni bir müteşebbis heyet kurularak diğer derneklerle temaslara devam edilmesi benimsendi.
Sonuçta kurucu üyelerle 4 Nisan 1993 tarihinde Ankara'da yapılan toplantıda ve 21 Dernek çevresinden 104 kurucu üyenin imzasıyla KAF-DER'in kuruluş beyannamesi 5 Nisan 1993 tarihinde Ankara Valiliği'ne teslim edilerek, Türkiye Çerkeslerinin tek merkezli yegane örgütünün resmen kuruluşu gerçekleştirildi ve geçici yönetim seçildi. Böylece Kaf-Kur dönemi tamamlanmış, KAF-DER dönemi başlamış oldu.
1997 yılı başından itibaren katılma taahhüdünde bulunan derneklerin 2-3 tanesi hariç diğerleri sırasıyla şubeye dönüşmüş ve şube açma talebinde bulunan diğer yeni kuruluşlarla beraber 2000 yılı ortalarında Kaf-Der ‘in şube sayısı 37 ‘ye ulaşmış oldu.
Zaman içerisinde yeterli düzeyde aktivite gösteremeyen 4 şubenin Genel Merkez tarafından re’sen feshedilmesiyle birlikte Federasyonlaşmaya imkan veren medeni kanun değişikliğinin yürürlüğe giriş tarihi olan 8 Aralık 2001 tarihi itibariyle Kaf-Der’e bağlı olan 33 şube adına hiç zaman kaybedilmeden Federasyonlaşma çalışmalarına başlandı. Bir taraftan Kaf-der üyesi şube başkanlarıyla yapılan toplantılarda alınan kararlar uyarınca Federasyona kurucu üye olmayı arzu eden şubeler bir bir feshedilmeye başlanmış, diğer taraftan da, Kaf-Der’e üye olmayan bağımsız dernekler nezdinde yapılan bir dizi toplantı sonucunda sağlanan mutabakatlar ve İstanbul’da yapılan 3 ayrı toplantı da ortaya konmuş olan prensipler doğrultusunda 3 Temmuz 2003 tarihi itibariyle merkezi Ankara’da olan ‘Kafkas Dernekleri Federasyonu’ kuruldu.
Artık Kaf-Der misyonunu tamamlamıştı. O nedenle 7 Aralık 2003 tarihinde Ankara’da yapılan son Genel Kurulun almış olduğu bir kararla kendiliğinden fesih talebinde bulunmayan tüm Şubeler de feshedildi. Kaf-Der Genel Merkezi de şubesiz tek dernek halinde eski Ankara derneğinin yerini aldı. Böylece de Merkez-Şube ilişkisi dönemi tamamlanmış ve yeni bir döneme geçilmiş oldu. Ankara,07.12.2003
NOT: Bilgiler Kafkas Dernekleri Federasyonu Web Sitesinden alınmıştır |
