DÜNYA ÇERKES BİRLİĞİ (DÇB) KURULUŞ SÜRECİ

Ekim 1989’da Ankara’da KAF KUR (KAF DER kuruluş aşaması) tarafından, uluslararası bir etkinlik olarak gerçekleştirilen Çerkes tarihinde önemli bir yeri olan ‘SURGUNUN 125.YILINI ANMA’ organizasyonundan bir yıl sonra Hollanda’da yine uluslararası katılımlı olan ikinci bir toplantı gerçekleştirilmiş ve bu toplantıdan itibaren de Kafkasya’da bir kongrenin toplanması çalışmaları başlamıştır. Adıgey, Kabartay-Balkar, Karaçay-Çerekes ve Abhazya Cumhuriyetleri yetkilileri, Rodina kuruluşları ve Adige-Abhaz derneklerinin mutabakatı sonucunda 19-21 Mayıs 1991 tarihlerinde Dünya’da yaşayan Adige-Abhaz halklarının temsilcilerinin katılacağı bir kongre yapılmasına karar verilmiştir. 19-20 Mayıs 1991 tarihindeki toplantıda, Kabardey-Balkar Adige derneği ve Rodinanın ev sahipliğinde ilk Dünya Çerkes Birliği kongresi yapıldı.

Toplantıya Katılanlar:
Nalçık Adığe Derneği
Maykop Adığe Derneği
Karaçay-Ç. Adığe Derneği
Kıyıboyu Ş.Adığe Derneği
Moskova Adığe Derneği
Krosnadar Adığe Derneği
S.Petersburg Adığe Derneği
Kabartay-Balkar-Rodina Derneği
Osetya Mazdog Adığe Derneği
ABD Adığe Dernekleri ( 2 dernek)
Almanya Çerkes Federasyonu (8 şubeli)
Hollanda Çerkes Derneği
İsrail Adige Der(2 dernek)
Ürdün Çerkes Hayır Derneği (8 şubeli)
Karaçay-Çerkes Abaza Derneği
Abhazya-Aydgılara Derneği
Kaf-Kur delegeleri (14 dernek)
Yugoslavya Adığeleri
Katılım talebi olmasına rağmen Suriye delegasyonu izin alamadığı için fiilen katılamadı.
Toplantı sonrası kurulan Dünya Çerkes Birliğinin (D.Ç.B) kuruluş amaçlarını şu şekilde yazdılar:
19. yy’da uzun yıllar Kafkasya’da yaşanan kanlı savaşlar sonucu Adige ve Abhazların büyük bir çoğunluğu zorla Anavatanlarından çıkartıldılar ve dünyanın her bir tarafın dağıtıldı. Kuzey Kafkas Halkları (Çerkesler) dilini, tarihini, geleneğini, kültürünü tamamen kaybederek yok olma noktasındadır. Bu endişe ile, yok oluşun önüne geçmek için dünyanın dört biryanındaki Çerkesler bir araya gelerek Dünya Çerkes Birliğini Kurmuştur.
D.Ç.B.; barışı, hümanizmi, eşitliği ve özgürlüğü ilke edinmiş bir dünya insanlık organizasyonudur. Çalışmalarında demokrasiyi, insanlığı, dünya değerlerini, Onların fiilen yaşadığı ülkelerin yasa ve geleneklerine saygı duymayı, birbirine benzemeyen halklara da saygı duyup, hiçbir ayrım yapmayan bir kuruluş olan D.Ç.B., hangi halk olursa olsun barış, özgürlük, dürüstlük ilkelerini benimseyenlerle çalışmak, ilişkilerini geliştirmek için çaba sarf etmektedir.
DÇB, zorla vatanlarından sürülen soydaşlarının çocuklarından Anavatanına dönmek isteyenlere yardımcı olmayı kaçınılmaz bir görev olarak benimser.
‘ Dağıstanlılar,Osetyalılar ve Çeçen halkları kendi tarihi topraklarında yoğun bir nüfusa sahip olup buna karşın diyasporadaki nüfusları oldukca azdır. Dolayısıyla onların nüfus ihtiyacı ve geri dönüş diye bir sorunları yoktur. Ya da çok azdır. Buna mukabil, Abhazya, Adigey, Karaçay-Çerkes, Kabartay-Balkar ve Kıyıboyu Şapsığ Bölgesi’ nde Adige-Abhaz- Wubıh halkları % 80-90 lar oranında sürgüne tabi tutulmuşlardır. Tarihi topraklarına dönüş hakkının kazanılması, kazanılan bu tarihi hakkının süratle kullanılması yoluyla asimilasyonun ve kültürel yokoluşun önlenmesi gerekmektedir. Esasen DÇB’nin kuruluşunun birinci amacı da budur. Diğer amaçlar ikinci derecededirler.’

DÇB’NİN AMAÇ ve GÖREVLERİ:

Tüzükte kayıtlı amaçlar ve uğraş alanları dışında değişik kongrelerde ve Yönetim Kurullarında benimsenen kararları şu şekilde maddeleştirmek mümkündür:
Dünyadaki tüm Çerkeslerin ve Anayurtta yaşayanların ilişkilerini artırmak ve kardeşlik bağlarını güçlendirmek,
Tüm Çerkeslerin aynı yazı ve alfabeyi kullanmalarını teminen çalışmalar yapmak,
Çerkes kültürünün dünyaya dağılmış olan parçalarını anavatanda bütünleştirmek,
Çerkesleri konu edinen tüm yayınları bir araya getirmek,
Tüm Çerkeslerin ana dilleriyle okuma ve yazmalarını sağlamak için çalışmak,
Derneklerin güçlerini birleştirmeye yardımcı olmak, daha üst aşamada birlikte örgütlenmelerini sağlamak suretiyle tek örgüt haline gelmelerini sağlamak,
Farklı ülkelerde yaşayan Çerkeslerin birbirlerini tanımasını, akrabaların birbirlerini bulmasını, özellikle de geleceğimiz olan genç kuşaklarımızın dayanışma içinde olmasını sağlamak için Gençlik Spor Olimpiyatları düzenlemek,
Uluslararası kuruluşların da yardımıyla Çerkes Sürgün ve Soykırımını Rusya’ya kabul ettirerek tescilini sağlamak, ayrıca, ‘Çifte pasaport-çifte vatandaşlık’ hakkını elde etmeye çalışmak,
En başta gelen görevi muhacerette yaşayan Çerkeslerin Anavatana dönüşlerine, adaptasyonlarına ve yasal haklarını zamanında almalarına yardımcı olmaktır.
Muhacerette yaşayanlarla birlikte ortaklaşa ve güçlü radyo, televizyon yayın istasyonu kurmak, uydu kanal bağlantısı kiralamak suretiyle sınırlı süreli de olsa Kafkasya’dan yayınların sağlıklı olarak izlenmesini ve bu yolla Kafkas tarihi, kültürü, gelenekleri konusunda eğitici bilgiler vermek ve özellikle de dil öğretimine katkıda bulunmak,
Gerek diasporada ve gerekse Anavatanda yayınlanmakta olan dergi ve gazetelerde Çerkes toplumunu ilgilendiren her türlü gelişme ve haberin aynı anda yer almasını teminen karşılıklı haber iletişim ağı ve muhabirlik sisteminin kurulmasına çalışmak,
Daha önce üç Cumhuriyet Parlamentosu arasında oluşturulan Parlamentolar arası birliğe yeniden işlerlik kazandırmak ve genişletmek,
İş adamlarının, yazarların,sanatçıların ve benzeri grupların sık sık bir araya gelmelerini ,tanışmalarını ve dayanışmalarını sağlamak,
Muhacerette yaşayan insanlarımıza kültürel eğitim ve tanıtım malzemeleri ve gerekli hallerde küçük eğitici grupları göndererek yardımcı olmak,
Çerkeslerin muhaceret yaşamlarının da içinde yer alacağı ‘Çerkes Tarihi’ ve ‘Çerkes Ansiklopedisi’ hazırlamakta olan iki komisyonun çalışmalarının bir an önce tamamlanması ve değişik dillerde yayınlanmasını sağlamak.

DÇB İLE İLGİLİ DİĞER BİLGİLER:DÇB’nin merkezi NALÇIK’dır. Bir ara ÇERKESSK kentine götürülmüş ise de 2000 yılı kongresinde merkez yeniden Nalçık kentine alınmıştır.

DÇB’nin kendine özgü flaması, pulu,mühürü, marşı ve amblemi vardır. DÇB 1994 yılında UNPO’ya(Temsil edilmeyen Halklar ve Uluslar Örgütü) üye oldu ve halen Yönetim Kurulu üyesidir. 1997 yılında UNPO’da alınan kararda ‘Moskova tarafından 19.yüzyıl sonlarında uygulanan sürgün ve soykırımın kabulü ile tüm sonuçlarının kabul edilmesi ‘ istemi Moskova yönetimine tebliğ edilmiş olup,O dönemin R.Federasyonu başkanı Yeltsin ‘ Çarlık döneminde Çerkeslere büyük haksızlıklar yapılmış olduğu bir vakıadır. Uluslar arası kurallar çerçevesinde bu mağduriyetin giderilmesine çalışılacaktır.’ Açıklamasını yapmış olmasına rağmen bu güne kadar alınmış fiili bir sonuç yoktur. Rusya Federasyonu’nun son Devlet Başkanı V.Putin’in uygulamaları, Başkan Boris Yeltsin zamanında atılan olumlu adımların tersi istikametini göstermektedir.
DÇB’nin bu güne kadar ki,Genel Başkanları sırasıyla *Hukukcu,Rusya Fedarasyonu’nun eski Adalet Bakanı Kalmuk YURA, *Prof.Dr. Şhalako ABU, *ikinci kez Kalmuk YURA, *Parlamenter, Prof.Dr. Boris AKBAŞ, *Kabartay-Balkar Parlamento Başkanı Nohuş ZAVURBİY
DÇB’nin kısaltılmış adında uyumsuzluklar var gibi görülse de gerçekde farklılık yoktur. Türkçe DÜNYA ÇERKES BİRLİĞİ (UÇD=Uluslararası Çerkes Derneği), Rusca MÇA ( Mejdunarodnaya Çerkesskaya Assosiasiya) İngilizce ise ( İnternational Cırcassian Association = ICA ) ,Çerkesce ( Dunaypso Adige Xase) dir. Aslında doğru olanı (Dünyapso Adige-Abaza Xase)dır.
DÇB bu güne kadarki çalışmaları: DÇB Kosova Adigelerinin geri dönüşüne katkıda bulunmuş, Adige Tarihinin yeniden yazımı son aşamasına getirilmiş, Adige Ansiklopedisi hazırlatılmış, Adigece tek Alfabe konusunda mutabakat sağlamaya yaklaşmış, Adige yerleşim yerlerinin zamanla Rusca’ya çevrilen eski adlarının yeniden canlandırılmasına başlamış, Diasporadaki Adige-Abhaz halklarının hem birbirleriyle ve hem de Kafkasya ile diyalogunun arttırılması gibi konularda mesafe kat etmiş durumdadır.
DÇB’nin 29-30 Haziran 2001 tarihlerindeki Başkanlar Kurulu toplantısında önemli karar alınmış olup bir bir uygulamaya konulacaktır. Bunlardan biri bu yıldan başlamak suretiyle 12-15 yaş gruplarına yönelik dil eğitim programıdır. Sadece gidiş-geliş yol parası dışında masraf yapılmadan 15 veya 20’şerlik gruplar halinde gençlerimizi spor merkezlerine veya rayonlarda evlere konuk ederek dil öğrenmelerine yardımcı olunacaktır.
DÇB, örgütlülükte birlikteliği yakalamak adına her ülkeden ancak bir derneği üye olarak almaktadır. O itibarla Almanya, İsrail, Suriyeli ,Ürdünlü ve ABD’li Adigeler ya federasyon çatısı altında birleşerek ya da DÇB’nin kuruluşunda fiilen katılmış olmak koşuluyla 4 delegeyi 2+2 olarak bölüşebilmektedirler. Örneğin İsrail 4 delegeliği Kfar-Kama ve Reyhaniye dernekleri arasında, ABD ise New Jersey ve Kaliforniya dernekleri arasında ikişer ikişer bölüşüp kongreye katılmaktadırlar. DÇB’nin kuruluşuna katılmamış olan hiçbir dernek 2+2 şeklindeki delegasyon paylaşımından faydalanarak kongrelere katılamamaktadır.